Karolina Sawicka

adwokat

Specjalizuję się w sprawach z zakresu prawa autorskiego, ze szczególnym uwzględnieniem prawa fotografii oraz muzyki. Na co dzień prowadzę kancelarię adwokacką na olsztyńskiej Starówce.
[Więcej >>>]

RODO w fotografii

Karolina Sawicka29 czerwca 20187 komentarzy

Być może masz już świadomość, że panika związana z RODO w fotografii jest zupełnie niepotrzebna i wiesz jaki wpływ te zmiany mają na Twoją pracę. Good for you, cieszę się 🙂

Jest jeszcze jednak spora część, która szuka odpowiedzi i znajduje w sieci wiele sprzeczności. Jeśli znajdujesz się w gronie tych osób, przeczytaj mój wpis. Opracowując go poszukiwałam informacji tylko w oparciu o rzetelne źródła, a były to materiały Ministerstwa Cyfryzacji (filmy i live’y dr Macieja Kaweckiego), komentarz do Rozporządzenia pod red. dr Pawła Litwińskiego, opinie Grupy Roboczej art. 29 oraz oczywiście sam tekst Rozporządzenia. Mam nadzieję, że będzie to dla Ciebie źródło konkretnej wiedzy. Enjoy 🙂 

Na początku ustalmy ponad wszelką wątpliwość czy wizerunek jest to dana osobowa.

TAK

Ok, przejdźmy dalej…

Taki  żarcik 🙂 Wierzę, że nie jesteś czytelnikiem, którego zaspokoi odpowiedź „tak” albo „nie”, Ty pewnie chcesz jeszcze wiedzieć, „a dlaczego?”. Proszę bardzo!

Definicja danych osobowych według RODO brzmi następująco:

Dane osobowe oznaczają informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej (osobie, której dane dotyczą); możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej”

Czy z tej definicji wynika wprost, że sam w sobie wizerunek jest daną osobową? Nie za bardzo. 

Na horyzoncie pojawia się jednak superbohater Grupa Robocza art. 29, która pokazuje, objaśnia i rozkłada na łopatki przytoczoną definicję. I tak:

  • Informacje – są to wszelkie stwierdzenia na temat danej osoby. Będą zarówno obiektywne (zawartość jakiejś substancji we krwi) i subiektywne (opinie, oceny np. ocena wiarygodności kredytowej). Będą dotyczyły życia prywatnego i rodzinnego, ale też relacji zawodowych i zachowań ekonomicznych i społecznych. Będą niezależne od charakteru, treści, formy (alfabetycznej, liczbowej czy fotograficznej właśnie) i nośnika technicznego, na którym są zawarte. W końcu będą to też dane biometryczne, czyli odciski palców, wzorzec siatkówki, geometria dłoni, ale też będą to głęboko zakorzenione zachowania czy umiejętności  takie jak specyficzny chód czy sposób mówienia (ciekawe, prawda?)
  • Dotyczące – takie, które są na temat danej osoby. Posłużę się w tym miejscu przykładem Grupy Roboczej, bo świetnie zobrazuje o co chodzi:

–> Rejestr serwisu samochodu prowadzony przez mechanika lub warsztat zawiera informacje o samochodzie, przebiegu, datach przeglądów technicznych, usterkach technicznych i stanie materialnym. Informacje te są powiązane w rejestrze z numerem tablicy rejestracyjnej i numerem silnika, które z kolei mogą zostać powiązane z właścicielem. Jeżeli warsztat powiąże pojazd z jego właścicielem w celu wystawienia faktury, informacje te „dotyczą” właściciela lub kierowcy. Jeżeli powiąże się informacje z mechanikiem, który pracował przy samochodzie, w celu ustalenia wydajności jego pracy, informacja ta będzie również „dotyczyła” mechanika.

  • Zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania – osoba zidentyfikowana to taka, którą można wyodrębnić wśród grupy, a możliwa do zidentyfikowana to taka, którą można zidentyfikować posługując wszelkimi sposobami jakimi może posłużyć się administrator lub inna osoba.
  • Osoby fizycznej – dane muszą odnosić się do żyjącej osoby fizycznej (RODO nie dotyczy osób zmarłych czy osób prawnych).

Znalazłeś/aś odpowiedź na pytanie, dlaczego wizerunek to dana osobowa? Jest nią dlatego, że stanowi jeden ze sposobów identyfikacji osoby.

Ok, a co to jest „przetwarzanie”?

Właściwie wszystko.

Będzie to zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie.

Wychodzi więc na to, że publikując zdjęcie pary młodej w swoim portfolio:

  1. przetwarzasz dane osobowe na gruncie RODO,
  2. rozpowszechniasz wizerunek na gruncie prawa autorskiego.

! WAŻNE !
Mimo, że zawarte w Rozporządzeniu definicje danych osobowych oraz przetwarzania są bardzo szerokie, sam fakt że dana sytuacja będzie stanowiła przetwarzanie danych osobowych wcale nie przesądza o stosowaniu przepisów RODO. Wyłączeniu podlega np. przetwarzanie danych przez osobę fizyczną w celach czysto osobistych czy domowych. Te przepisy są racjonalne i elastyczne – nie zapominajmy o tym.

Podstawą przetwarzania danych osobowych może być m.in. zgoda osoby na przetwarzanie jej danych, wykonanie umowy lub wypełnienie obowiązku prawnego (np. wystawienie faktury). Podaję tylko te trzy podstawy, bo to one najczęściej pojawiają się w Twojej pracy.

Jeśli fotografujesz osobę, z którą masz umowę to właśnie ona stanowi podstawę do przetwarzania danych osobowych. Mimo, że pojęcie przetwarzania jest znacznie szersze niż rozpowszechniania lepiej powstrzymać się z publikowaniem zdjęć bez wyraźnej na to zgody pisemnej. Strona umowy musi wiedzieć, że zgoda na przetwarzanie danych osobowych obejmuje też np. publikację 5 zdjęć z jej wizerunkiem na stronie firmowej fotografa.

Odnośnie samej zgody na gruncie prawa autorskiego sporo już wiesz np. stąd i stąd 🙂 Wiele się nie zmienia, po prostu obecnie musisz poinformować, że zgodę (czy na przetwarzanie danych osobowych czy na publikację wizerunku) można w każdej chwili cofnąć. Musisz pamiętać o tym, że to na administratorze ciąży obowiązek wykazania, że osoba, której dane dotyczą udzieliła zgody i została poinformowana o możliwości jej cofnięcia, więc lepiej mieć to „na papierku”. Nihil novi jednak, bo taki ciężar dowodowy znany jest już z art. 6 kodeksu cywilnego

Najprostsze oświadczenie o wyrażeniu zgody na publikację wizerunku może wyglądać np. tak:

ZGODA NA PUBLIKACJĘ WIZERUNKU

Wyrażam zgodę na zamieszczenie przez …………………. (nazwa, adres) mojego wizerunku utrwalonego podczas ………………….. w dniu …………………….., którego byłem/am uczestnikiem, na stronie ………………………… w celu ………………………….. .

Zostałem/am poinformowany/a, że udzielona przeze mnie zgoda jest dobrowolna i przysługuje mi prawo do jej cofnięcia.

RODO – niechciany gość na uroczystościach?

Nie ma obowiązku zbierania zgód od każdego z uczestników na fotografowanie/nagrywanie uroczystości takich jak ślub, chrzciny, pogrzeb, komunia. Jak wskazuje Ministerstwo Cyfryzacji są to uroczystości rodzinne, osobiste, wobec czego RODO na takie wydarzenia nie wprasza się, niemniej jednak jeśli fotografie lub film chce się upublicznić poprzez zamieszczenie w swoim portfolio czy na Facebooku, musi być na to zgoda osób znajdujących się w tym materiale. To również nie jest żadne novum, konstrukcja jest znana doskonale z ustawy o prawie autorskim. Jedyna różnica sprowadza się do obowiązku informacyjnego, który można w takim przypadku spełnić poprzez jednozdaniowe umieszczenie informacji o tym, że dana uroczystość jest nagrywana/fotografowana i można nie wyrazić zgody na rozpowszechnianie wizerunku. 

Zgoda za rabat

Zgody na przetwarzanie danych czy publikację wizerunku nie można wymusić, ale można do niej zachęcić np. poprzez zaproponowanie rabatu. Nie powinno to jednak prowadzić do wyłączenia dobrowolności podjęcia decyzji, a ma to miejsce wtedy jeśli standardowa cena za usługę jest tak wygórowana, że nieskorzystanie z rabatu w zamian za wyrażenie zgody będzie ekonomicznie nieopłacalne. Tym bardziej zgoda nie będzie dobrowolna jeżeli od niej jest uzależnione w ogóle wykonanie umowy czy świadczenie usługi. 

Mając na uwadze, że zgodę w każdym czasie można cofnąć, należy w umowie uregulować, co dzieje się wówczas z udzielonym rabatem (np. różnica w cenie za usługę powinna podlegać zwrotowi). Taka sytuacja była przedmiotem sporu, który zakończył się przed sądem. Uznano wówczas, że para młoda nie mogła domagać się zadośćuczynienia od fotografa za wykorzystanie ich wizerunku, ponieważ uprzednio udzieliła mu pisemnej zgody w zamian za rabat za usługę. Sąd pokusił się nawet o stwierdzenie, że udzielenie rabatu może być traktowane jako „zapłata za pozowanie”, co powodowałoby brak konieczności uzyskania zgody na wykorzystanie wizerunku na mocy art. 81 ustawy o prawie autorskim.

Odnośnie publikacji wizerunku dzieci, tak jak dotychczas, wymagana jest bezwzględnie zgoda rodziców lub opiekunów.

Ok…

Miałam jeszcze trochę do powiedzenia, jednak właśnie policzyłam znaki i jeśli dotrwałeś/aś do końca to naprawdę chapeau bas 🙂

Masz pytania? Pisz śmiało! Na pewno jest jeszcze sporo kwestii dotyczących RODO w fotografii, które wymagają kilku słów komentarza.

Pamiętaj jednak, aby w tym całym zamieszaniu mieć na względzie ów racjonalność i elastyczność przepisów, a której wspomniałam na początku. RODO nie może i nie prowadzi do absurdów, także

keep calm & do your work


Wpis opracowany na podstawie:

  • Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), 
  • komentarza do Rozporządzenia (j.w.) pod red. dr Pawła Litwińskiego, 
  • opinii nr 4/2007 w sprawie pojęcia danych osobowych Grupy Roboczej nr 29, 
  • filmów dr Macieja Kaweckiego, Dyrektora Departamentu Zarządzania Danymi z Ministerstwa Cyfryzacji.

 

{ 7 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Maciek Barden Czerwiec 29, 2018 o 22:36

Witam.
Jak wygląda RODO w sytuacji fotografowania imprez szkolnych, plenerowych, masowych, klubowych, koncertów, spotkań kombatanckich, składania kwiatów przy pomnikach podczas świąt państwowych i regionalnych, udziału przedszkolaków np. podczas świąt miasta, festynów, konkursów poezji, różnych festiwali, występów artystów regionalnych skupionych np. przy domach kultury, świetlicach środowiskowych, podczas zawodów wędkarskich, turniejów szachowych, w brydża, zawodów sportowych, meczów, spotkań lekkoatletycznych, parad, pokazów, fotografowania zdjęć archiwalnych i rejestrowania na potrzeby archiwów?
Uważam, że wprowadzenie RODO niczego specjalnie nie zmieni, jedynie wprowadzi chwilowy chaos, który z czasem unormuje się i wróci do stanu, w którym nie mówiło się o RODO. Uważam, że RODO to chyba temat zastępczy. Ludzie wiedzą o sobie więcej niż przewiduje i jest w stanie stwierdzić RODO.
Miliony instytucji na swoich stronach internetowych publikowało zdjęcia i filmy, więc teraz muszą zaprzestać? Nie każdego stać na aparat, a nawet komórkę z wmontowanym aparatem cyfrowym, a ludzie lubią ściągać z tych stron swoje zdjęcia.
Pozdrawiam
Maciek Barden

Odpowiedz

Karolina Sawicka Czerwiec 30, 2018 o 16:33

Dzień dobry, tak jak sam Pan wspomniał, RODO tak naprawdę to żadna rewolucja, jedynie kilka zmian. Odnośnie szeregu sytuacji, o które Pan pyta – zachęcam do zapoznania się z tym wpisem: http://www.prawyprofil.pl/wizerunek-czesc-2/. Pozdrawiam

Odpowiedz

Michał Lipiec 1, 2018 o 10:49

Pani Karolino,

niech Pani jeszcze przemyśli ferowanie tak daleko idących tez ewentulanie skonsultuje się z kimś bo to co Pani napisała to znaczne uproszczenie. Zwracam uwagę na motyw 51 RODO „Przetwarzanie fotografii nie powinno zawsze stanowić przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych, gdyż fotografie są objęte definicją „danych biometrycznych” tylko w przypadkach, gdy są przetwarzane specjalnymi metodami technicznymi, umożliwiającymi jednoznaczną identyfikację osoby fizycznej lub potwierdzenie jej tożsamości”, a także ostatnie orzeczenie TSUE w sprawie FB.

Odpowiedz

Karolina Sawicka Lipiec 1, 2018 o 15:51

Dzień dobry, nie dostrzegam problemu. We wpisie nie ma informacji, które byłyby sprzeczne z motywem 51. A zamieszczona przeze mnie treść została sprawdzona przez eksperta 🙂 Pozdrawiam

Odpowiedz

Andrzej Lipiec 3, 2018 o 04:38

Witam.
Jakis rok temu w firmie podpisywalismy zgody na przetwarzanie danych osobowych. Oprocz standardowych danych okreslonych w KP zgoda zawierala fragment: „jednoczesnie wyrazam zgode na przetwarzanie wizerunku”. Nie bylo wspomniane w jakim celu wizerunek ma byc przetwarzany. Byla informacja ze mozna wycofac zgode jednak w momencie gdy ktos chce to zrobic jest informowany ze moga byc wyciagniete konsekwencje takiej czynnosci bo jak komus sie to nie podoba to moze sie zwolnic. Kierownictwo nagminnie robi pracownikom zdjecia i nikogo nie pyta o zgode bo wszyscy podpisali. Czy pracodawca moze wyciagac jakies konsekwencje w zwiazku z wycofaniem zgody na przetwarzanie wizerunku?

Odpowiedz

Karolina Sawicka Lipiec 3, 2018 o 09:44

Dzień dobry,
Według mnie pracodawca nie może wyciągnąć negatywnych konsekwencji i nie mógłby też żądać takiej zgody pod rygorem ewentualnego zwolnienia z pracy. Ale może być też tak, że pracodawca zwolni wówczas taką osobę pod zupełnie innym pretekstem, bo na pewno nie uczyni tego powołując się wprost na odwołanie przez pracownika zgody na przetwarzanie wizerunku.
Pozdrawiam

Odpowiedz

Andrzej Lipiec 5, 2018 o 11:23

Dziekuje za odpowiedz.
Czy taka zgode jaka wyrazili pracownicy mozna interpretowac w taki sposob ze dotyczy ona wizerunku juz posiadanego przez pracodawce np. przy wydawaniu przepustki do zakladu a nie jako zgode na pozyskiwanie kolejnych kopii wizerunku?

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Adwokacka Karolina Sawicka Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Adwokacka Karolina Sawicka z siedzibą w Olsztynie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kontakt@adw.olsztyn.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: